i sao, trong không ít hộ gia đình, người ta thấy cảnh một người đàn ông lao động cật lực chỉ để phụ nữ tiêu xài, và tại sao cả sự tiêu xài ấy vẫn phục vụ cho đàn ông? Tại sao, trong một số trường hợp, người ta thà chết đói chứ nhất quyết không đụng tay làm việc? Tại sao một vị vua có nghĩa là thà chết thiêu chứ không chịu vi phạm hình thức đúng, làm mình ô uế bằng cách thò tay tự dời ghế của mình - việc mà kẻ hầu cận phải làm (cho nên không có vua mới là như thế)?
Tầng lớp nhàn rỗi: lý thuyết về nước Mỹ một thế kỷ trước, chính là câu chuyện của thời chúng ta.
Xuất bản lần đầu năm 1899, Lý thuyết tầng lớp nhàn rỗi (The Theory of the Leisure Class) là tác phẩm kinh điển của nhà kinh tế học và xã hội học người Mỹ Thorstein Veblen, mở đầu cho một phê phán sâu sắc về chủ nghĩa tư bản hiện đại. Cuốn sách không chỉ làm rung chuyển giới học thuật thời bấy giờ mà còn đặt nền móng cho nhiều ngành nghiên cứu sau này như xã hội học tiêu dùng, phê bình văn hóa và kinh tế chính trị học.
Tác phẩm đưa ra khái niệm nổi tiếng “tiêu thụ phô trương” (conspicuous consumption) để mô tả hiện tượng những tầng lớp thượng lưu - đặc biệt là những người không trực tiếp lao động sản xuất - sử dụng sự xa xỉ, nhàn rỗi và phung phí như một cách để khẳng định vị thế xã hội. Với lối viết châm biếm, sắc bén nhưng đầy uyên bác, Veblen chỉ ra rằng dưới vẻ hào nhoáng của sự văn minh hiện đại là một hệ thống mang tính tôn ti giả tạo, nơi tiêu dùng trở thành công cụ để duy trì sự bất bình đẳng.
Tầng lớp nhàn rỗi mà Veblen mô tả - từ quý tộc châu Âu đến các ông trùm tư bản Mỹ - không chỉ sống bằng lao động của người khác mà còn định hình thị hiếu, đạo đức và chuẩn mực của toàn xã hội theo hướng phục vụ cho quyền lực biểu tượng của họ.
